Bulgaristan’da, beş kişilik çekirdek ailemiz Ahmet Mustafa Durgud olarak biliniyordu. Meraklı bir çocuk olarak sorduğumda; Seceremizin “Durgudlar Sülalesi” olduğunu, Sözlü Tarih Muhafızlarından biri olarak tanıdığım Bilge Halil Dedemden öğrenmiştim. 

Günlerden bir gün dizinin dibinde, ağzından çıkacak bilgi dağarcıklarından nasiplenmek için heyecanla yüzüne baktığım Halil Dedem, nasırlı elleriyle başımı okşadıktan sonra:

Bak Mehmed’im, yanımda babanı hayal et ki; babası ve büyükbabası gözünde canlanabilsin… dedikten sonra, Deliorman’ın toprağı sıradan bir toprak değildir; kökleri yerin metrelerce derinine uzanan, fırtınalarda eğilen ama asla bükülmeyen o sert, mağrur ağaçlar gibidir. İnsanı da tıpkı toprağı gibi mizaçlı, gururlu ve sarsılmazdır. İşte bu koca coğrafyaya nam salmış Durgudlar sülalesi, heybetini ve boyun eğmez karakterini tam da bu toprağın koynundan alıyordu.

Güneş, Karagözler köyünün üzerine yükselirken, zamanın nehir gibi değil, kayalara çarpa çarpa biriken sert bir rüzgâr gibi aktığı o kadim coğrafya derin bir sessizliğe bürünürdü. Durgudlar derlerdi onlara; toprağa tutunuşları çınarın kökleri kadar derin, sözleri ise keskin bir kılıç kadar bükülmez insanlardı.

Cebinden çıkardığı tabakasını açan Halil Dedem, aldığı tütünü özel bir kâğıda sararken Sakar Balkan’a baktı bir süre. Sardığı cigarasından bir iki nefes çektikten sonra babamın büyükbabası Durgud’un hikâyesini anlatmaya başladı:

Sülalenin direği Durgud ve hanımı Ayşe’nin ocağında rızık daralmamış, bereket eksik olmamıştı. Üç oğlan bir kız; Emin, Yaşar, Mehmet ve kızları Cemile ile şenlenen o koca konakta yaşam kendi ritminde sürer giderdi. Ancak takvimler 1898 yılını gösterdiğinde, Ayşe Ananın kucağına son bir bereket, son bir umut düşecekti: Mustafa.

Mustafa dünyaya geldiğinde, ablası Cemile ve ağabeyleri çoktan evlenip çoluk çocuğa karışmış, kendi ekmeklerinin, kendi geleceklerinin derdine düşmüşlerdi. Koca konağın geniş avlusunda Mustafa, adeta tek başına bir çocukluk sürdü. Kardeşleri kendi evlatlarının telaşıyla ona başlarını çevirip bakacak vakit bulamazken; Mustafa, babası Durgud ile anası Ayşe’nin sınırsız ve üzerine titreyen şefkatiyle büyüdü. Ağabeylerinin yokluğu onun ruhunda erken yaşta bir yalnızlık filizlendirmiş; fakat bu yalnızlık, ona daha küçük bir çocukken kendi başının çaresine bakma gücünü kazandırmıştı.

Ancak Balkanlar’da huzur, yaz güneşi kadar kısa ömürlüydü. “93 Harbi” diye hafızalara kazınan, köyleri yakan, aileleri bölen o dehşetli 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı’nın üzerinden onlarca yıl geçmişti ama toprağın altındaki sarsıntı hiç dinmemişti. Rus ordularının Payitaht sınırlarına kadar dayanmasıyla kurulan yeni Bulgar Krallığı, arkasındaki güçle birlikte Türk ahali üzerindeki baskısını günden güne artırıyordu. Yüz binlerce insan için gurbet yolları görünmüş, Anadolu’ya doğru amansız, gözyaşı dolu kitle göçleri başlamıştı.

Tarihler 1936’yı gösterdiğinde, o uğursuz göç rüzgârı nihayet Durgudlar’ın da kapısını çalacaktı. Toprak daralmış, Türk’ün nasibine düşen rızık iyice zorlaşmıştı. Mustafa’nın ağabeyleri ve ablası Cemile, Büyük Büyükbaba Durgud’un huzuruna çıktılar. Diz kırıp rıza istediler; Çukurova’nın sıcak, bereketli bağrındaki Osmaniye’ye iskânlı göçmen olarak gitmeye karar vermişlerdi.

Herkes toparlanırken, Mustafa ağabeylerinin arkasına takılmadı. Genç yaşında konağın ortasında dikildi; önce yaşlı babasının gözlerinin içine, sonra ayağının altındaki toprağa baktı. Avucuna bir avuç toprak alıp sıktı:

“Ben gitmeyeceğim,” dedi sesi avluda yankılanırken. “Doğduğum, boy verdiğim, suyunu içtiğim bu kadim topraklarda kök salacağım.”

Gitmeyen tek evlat olarak Karagözler’de kaldı Mustafa. Zaman geçtikçe yapılı cüssesi, çakmak çakmak bakan gözleri ve haksızlığa zerre tahammülü olmayan sert duruşuyla namı tüm ovaya yayıldı. Köylü için onun ağzından çıkan tek bir söz senet gibiydi. Eğilmez başı, kimseden korkmayan gözü pek tavrı ve haksızlığa karşı ateşe atılır gibi atılışı yüzünden akranları ona artık tek bir isimle hitap ediyordu: “Deli Durgud.”

1918 yılında, Cihan Harbi’nin dumanı tozu hâlâ tüterken, yirmi yaşında yağız bir delikanlı olan Deli Durgud, kendisinden bir yaş küçük Hatice ile hayatını birleştirdi. Hatice, Deli Durgud’un o sert, kayadan hallice kabuğunun altındaki merhameti bilen, onun fırtınalarını tek bir bakışıyla dindiren durgun ve sevdalı bir limandı.

Yıllar, bu küçük yuvaya hem neşeyi hem de kederi sırayla taşıdı. Önce ilk göz ağrıları Mürüvvet kucaklarına geldi. Ardından ortanca oğulları Mustafa, en nihayetinde de 1924 yılının ilkbaharında, esmer ve kara yağız bir bebek olan Ahmet dünyaya gözlerini açtı. Durgud hanesi yeniden çocuk sesleriyle şenlenmiş, kökler toprağa daha da derinlemesine inmişti.

Ancak hayat, Deli Durgud’un o sarsılmaz görünen sert kabuğunu kırmak istercesine acı sınavlarını peş peşe dizmeye başladı. Evlendikten on üç yıl sonra, kendisini el bebek gül bebek büyüten, üzerine titreyen anası Ayşe’yi kara toprağa verdi. Bu acının kor ateşi henüz sönmemişken, sadece on beş gün sonra da babası Durgud’u kaybetti. Arka arkaya gelen bu kayıplar, Deli Durgud’un dışarıya karşı olan sertliğini pekiştirirken; evde karısına, oğullarına ve kızına daha da sıkı, adeta canını verircesine sarılmasına neden oldu.

Fakat feleğin en ağır imtihanı dışarıdan değil, hanenin tam ortasından vuracaktı. Ergenlik çağına giren kızı Mürüvvet, gönlünü komşu köyden Metin adında bir delikanlıya kaptırmıştı. Babasının azametinden, sertliğinden ve bu sevdaya asla rıza vermeyeceğinden ölesiye korkan Mürüvvet, bir gece Deli Durgud’un haberi olmadan, sessizce evden sıvışıp Metin’e kaçtı.

Haber Karagözler köyüne ulaştığında, Deli Durgud’un yüreğinde tamiri imkânsız bir kırılma yaşandı. Lafa, söze, namusa ve haysiyete her şeyden çok değer veren bu mağrur adam için kızının gizlice kaçması göğsüne saplanan zehirli bir hançer gibiydi. Araya hatırlı kişiler girdi, köyün büyükleri ayağına kadar gelip diz çöktü, rıza kopardı; nihayetinde düğün dernek kıyıldı. Ancak Deli Durgud bir kez ant içmişti. Ne kızının yüzüne baktı bir daha, ne de adını bir kez olsun ağzına aldı. Mürüvvet, onun için hayattayken yok olmuş bir gölgeye dönüşmüştü.

Bu kırgınlığın sızısı konağın koridorlarında henüz tazeliğini korurken, büyük oğlu Mustafa’nın evliliği gündeme geldi. Dualarla, türkülerle güzel bir düğün yapıldı. Ancak kader, Durgud hanesine neşeyi çok görüyordu. Düğünden tam dört ay sonra, eve bir kez daha kor gibi bir ateş düşecekti. Evin direği, Deli Durgud’un sığınağı olan Hatice Aniden hakkın rahmetine kavuştu.

Hatice’nin cenaze günü Karagözler köyü derin bir yasa büründü. Babasının gazabından ve bitmek bilmeyen öfkesinden korkan Mürüvvet, anasının son yolculuğuna açıkça katılamadı. Mezarlığın çok uzağındaki ulu ağaçların arkasına gizlenmiş, gözyaşları içinde anasını uğurlayan kalabalığı izliyordu. Çalıların arkasında hıçkırıklarını tülbendine basarak bastırmaya çalışan bir kız çocuğu ve mezarın başında dimdik, taş gibi duran ama içi cayır cayır kavrulan bir baba…

Hatice’nin gidişinden sonra, Amca Mustafa’nın yeni gelini kayınpederinin o ağır, hüzünlü ve sert gölgesinde yaşamak istemedi. Ailenin iç ve dış avlusundan sonra gelen, pek fazla kullanılmayan diğer eve taşındılar. Deli Durgud, artık küçük oğlu Ahmet ile baş başa kalmıştı. Dünyası biraz daha karardı, konağın içindeki sessizlik biraz daha büyüdü.

Ancak hayat, o sert toprağın altında bile sürmeye devam ediyordu.

Küçük oğlu Ahmet, babasını bir an olsun yalnız bırakmadı. Ahmet büyüdü, babasının o sarsılmaz dürüstlüğünü ve çalışma azmini devraldı. Ve gün geldi, gelin Emine bu haneye adım attı. Emine’nin gelişiyle o buz tutmuş koca ev yeniden ısındı, mutfaktan yeniden çorba kokuları yükselmeye başladı.

Deli Durgud; yaşadığı tüm kayıplara, yüreğindeki o hiç geçmeyen kızı Mürüvvet sızısına ve eğilmeyen sert mizacına rağmen, son nefesini verinceye dek oğlu Ahmet ve gelini Emine ile aynı çatının altında, aynı sofrada, başı dik bir şekilde yaşamaya devam etti.

Tags:

No responses yet

Bir cevap yazın

Kategoriler